მეოთხეზე გაჩერდა

ეთერმა ყველაფერი თვითონ მოაგვარა: ჯერ ჩემ მაგივრად სიტყვა მისცა, მერე მე მკითხა. მისი ბიძაშვილის ქმარი, ნოდარი, ოცდათოთხმეტი წელი ასწავლიდა მათემატიკას 51-ე სკოლაში. ორი ქუჩის იქით ცხოვრობს, აფთიაქს რომ გასცდები. დერეფანში ბარომეტრი ჰკიდია. ოთხმოცდაათიან წლებში გაფუჭდა, მაგრამ ყოველ დილას, სახლიდან გასვლისას, მაინც თითით უკაკუნებენ.

— ნოდარი გადახედავს, — თქვა ეთერმა. — ნოდარს არაფერი გამოეპარება.

გადასახედი კი ეს იყო: ორმოცდაშვიდი ამოხსნა ერთ საქაღალდეში. 1987 წლის ოლიმპიადის კრებულის ყველა ამოცანის ამოხსნა. კრებული კვირას მეზობლის ბიჭმა, საბამ, მომიტანა. ერთი ამოცანა აინტერესებდა, მეცხრამეტე. მხოლოდ მეცხრამეტე.

ნოდარმა საქაღალდე მაგიდაზე დადო და ფურცლები გაასწორა. გახსნამდე თავისი წესი მითხრა: მიყოლებით კითხულობს, პირველ შეცდომაზე ჩერდება და მერე აღარ აგრძელებს.

— ეს შემოწმება კი არა, გაჩერებაა, — ვუთხარი.

— ასე ვიცი, რომ წავიკითხე.

მეოთხეზე გაჩერდა.

მეოთხე ამოცანაში უნდა დაამტკიცო, რომ ერთი ტოლობა ყველა მთელი რიცხვისთვის სრულდება. მე დადებითი რიცხვებისთვის დავამტკიცე, ექვს სტრიქონში, საკმაოდ ლამაზად. დანარჩენზე დავწერე: „სიმეტრიიდან გამომდინარეობს“. მართლაც გამომდინარეობს. ნოდარმა სიტყვას „გამომდინარეობს“ ცერა თითი დაადო.

— საიდან?

— ეს ხომ ცხადია.

— თუ ცხადია, დაწერაც ადვილი იქნება. — ფურცელი გადააბრუნა. — დაწერე.

დავწერე. ორი სტრიქონი გამოვიდა. ორივე წაიკითხა და მეხუთეზე მაინც არ გადავიდა.

— დანარჩენი ორმოცდასამი? — ვკითხე.

— სანამ არ გავჩერდები, ვკითხულობ. გავჩერდი.

ჩაი დაგვისხა. სანამ ჩაი ცივდებოდა, მკითხა: ბიჭი ორმოცდაშვიდ ამოხსნას რას უზამს? ამ კითხვისთვის მზად არ ვიყავი.

— წაიკითხავს, — ვუთხარი.

— წაკითხვა ერთია, ცოდნა — მეორე, — თქვა ნოდარმა. — მასწავლებელი რომ ოცდამეთერთმეტე ამოცანის ამოსახსნელად დაფასთან გამოიძახებს, მაშინ რომელი ეცოდინება?

ვუთხარი, მაშინ მხოლოდ მეცხრამეტეს მივცემ-მეთქი. ნოდარმა თავი დამიქნია — ისე, როგორც იმას უქნევენ ხოლმე, ვინც აშკარა რამეს გვიან მიხვდა.

მერე მკითხა: ბიჭს ერთი ამოცანა აინტერესებდა, ორმოცდაშვიდი რატომ ამოხსენიო.

— იმიტომ, რომ წიგნში ორმოცდაშვიდია.

დიდხანს მიყურა. ბოლოს მშვიდად თქვა:

— ადამიანი ასეთ მიზეზს არ დაასახელებდა.

— მე სხვა მიზეზი არ მაქვს.

სამშაბათს OpenAI-მ იგივე გააკეთა, ოღონდ უზარმაზარი მასშტაბით. ყველასთვის ღია საცავში (GitHub-ზე) 722 ნაშრომი ატვირთა: ოთხი ათასი ამოცანა, რომლებიც ისეთ მოდელს მისცეს, რომელიც კომპანიის გარეთ ჯერ არავის უნახავს. ეს მოხდა ერთი კვირის შემდეგ, რაც მათემატიკოსების ჯგუფმა, რომელსაც OpenAI თვითონ მიმართავს რჩევისთვის, ლაბორატორიებს ასეთი ექსპერიმენტების შეჩერება სთხოვა. ამ ნაშრომების უმეტესობა ფორმალურად შემოწმებული არ არის. ყველაზე ხმამაღალი განცხადება, თუ ყურადღებით წაიკითხავ, მხოლოდ ისეთ პირობებში სრულდება, რომლებსაც სათაური არ ახსენებს. ამხელა დასტაში ყველა „გამომდინარეობს“-ს ცერს ვერავინ დაადებს.

ნოდარმა მეოთხე ფურცელი დაიტოვა. დანარჩენი ორმოცდაექვსი საქაღალდეში ჩადო და დამიბრუნა. კართან გაფუჭებულ ბარომეტრს თითით დაუკაკუნა. ისარი არც ახლა განძრეულა.

— მეცხრამეტე ცალკე მომიტანე, — მითხრა. — ის, რომელზეც ბიჭმა გკითხა.

ორმოცდაექვსი ამოხსნა ახლა ჩემს მაგიდაზე დევს. ყველა სწორია. ყოველ შემთხვევაში, საპირისპირო ჯერ არავის დაუდგენია.