ამ კვირას ყველაფერი დათვალეს, გარდა იმისა, რაც დაზოგილმა დრომ მოიტანა

სამი დიდი ფინანსური ანგარიში სამ დღეში გამოქვეყნდა: Alphabet-ისა და Microsoft-ის ოთხშაბათს, Anthropic-ის საჯარო დოკუმენტი ორშაბათს. სამივეში ყველაფერი ფულით არის დათვლილი და თითქმის ყველა ციფრი კარგია. Apollo-ს მთავარმა ეკონომისტმა იგივე სარგებელი იმ კომპანიებში ეძება, რომლებიც ხელოვნურ ინტელექტს მხოლოდ ყიდულობენ. ვერაფერი იპოვა. კომპანიები საკუთარ შემოსავალს ფულით ითვლიან, მყიდველის სარგებელს კი საათებით — და ამ კვირას არავინ თქვა, საათი ფულად როდის გადაიქცევა.

ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ფინანსური ბუშტია. დაზოგილი საათები ნამდვილია. გამყიდველების შემოსავალიც ნამდვილია. უბრალოდ ეს ორი რამ სხვადასხვა ერთეულით იზომება. დაზოგილი საათი ფულად მაშინ იქცევა, როცა კომპანია მეტს გაყიდის ან ნაკლებ ადამიანს დაასაქმებს. ამას მყიდველი წყვეტს, მყიდველებს კი ამ კვირას არაფერი გამოუქვეყნებიათ.

გამყიდველების ანგარიშები აქამდე არასდროს იყო ასე გასაგები — და მათში თითქმის ყველა ციფრი ვალდებულებაა და არა მოგება. Microsoft-ის დადებული, მაგრამ ჯერ შეუსრულებელი ხელშეკრულებების თანხა 73%-ით გაიზარდა და ახლა 677 მილიარდ დოლარს შეადგენს. Alphabet-მა ერთ კვარტალში 51,4 მილიარდი დოლარი შენობებსა და აღჭურვილობაზე, ძირითადად სასერვერო ცენტრებზე, დახარჯა. ბაზარი ამას უკვე ვალდებულებად აღიქვამს: Alphabet-ის შემოსავალი 25%-ით გაიზარდა, ღრუბლოვანი სერვისების შემოსავალი 103%-ით, აქციები კი 8%-ით დაეცა. მიზეზი ის არის, რომ ძიებიდან შემოსავლის ზრდა სამ კვარტალში 19%-დან 17%-მდე, მერე კი 12%-მდე შემცირდა.

კომპანიები საკუთარ შემოსავალს ფულით ითვლიან, მყიდველის სარგებელს კი საათებით — და ამ კვირას არავინ თქვა, საათი ფულად როდის გადაიქცევა.

ამ კვირას სარგებელი ყველგან საათებით გაიზომა, საათი კი ფინანსურ ანგარიშში არ ჩანს. PlanAssist-მა ინგლისის სამ მუნიციპალიტეტში ჩვეულებრივ განაცხადებზე მოხელის დრო 58%-ით შეამცირა. მის მიერ მომზადებულ ანგარიშებში 70%-ზე მეტ შემთხვევაში არც ერთი შესწორება არ შეუტანიათ. Enveda-ში Claude-მა საწარმოო დოკუმენტების 1061 გვერდი წაიკითხა. მან თერთმეტივე ხარვეზი აღმოაჩინა, რომელიც ადამიანებს უკვე ენახათ, და კიდევ შვიდი, რომელიც გამორჩათ. შემოწმებას 25 საათის ნაცვლად სამ საათზე ნაკლები დასჭირდა. ორივე ციფრი რეალურია. მაგრამ არც ერთი არ ამბობს, მუნიციპალიტეტმა მეტი გადაწყვეტილება მიიღო თუ არა და Enveda-მ დოკუმენტები უფრო სწრაფად ჩააბარა თუ არა.

Anthropic-ის დოკუმენტი აჩვენებს, სად მიდის ახლა ფული — და ეს ფული უკვე მოდელის შექმნაში არ იხარჯება. წლის პირველ ნახევარში კომპანიამ 80,7 მილიარდი დოლარის წმინდა ზარალი აჩვენა. აქედან 72,4 მილიარდი, ანუ 89,6%, მისი საკუთარი ობლიგაციებისა და ინვესტორებისთვის გამოშვებული ფასიანი ქაღალდების გადაფასებაა: კომპანია გაძვირდა და ეს ქაღალდებიც გაძვირდა. საოპერაციო ზარალი 693 მილიონი იყო — მთლიანი ზარალის 0,86%. წინა წელს ეს 2,1 მილიარდი იყო. გამოთვლით სიმძლავრეზე ხარჯი შემოსავლის 160%-დან 55%-მდე შემცირდა. სამაგიეროდ გაიზარდა სხვა ხარჯები: გაყიდვებზე, მარკეტინგსა და პარტნიორობაზე კომპანიამ 120 მილიონის ნაცვლად 3,2 მილიარდი დახარჯა — 26 ჯერ მეტი, ერთ წელიწადში. მოდელის შექმნა გაიაფდა. მისი გაყიდვა — არა.

მეორე მხრივ: ასეთ საქმეში სარგებელი ყოველთვის გვიან ჩანს, და მყიდველები საკუთარ ფულს ხარჯავენ. ელექტროენერგიის სარგებელი შრომის ნაყოფიერების სტატისტიკაში მხოლოდ ათწლეულების შემდეგ გამოჩნდა. ეკონომისტის ანგარიშს პასუხი თავიდანვე ჩადებული აქვს: თუ შვიდ ყველაზე მსხვილ მყიდველს სიიდან ამოიღებ, გამოგრჩება თითქმის ყველა, ვისაც ხელოვნური ინტელექტის ფართოდ დანერგვა შეუძლია. Anthropic-ს 11 900-ზე მეტი მყიდველი წელიწადში 100 000 დოლარზე მეტს უხდის; 2025 წლის ბოლოს ასეთი დაახლოებით 1500 იყო. ამ ფულს ქველმოქმედების გამო არავინ იხდის. ეს შენიშვნები მართებულია. მაგრამ არგუმენტს „სარგებელი მოგვიანებით გამოჩნდება“ თარიღი არ ახლავს. ამიტომ ვერ შევამოწმებთ, მართალია თუ არა. ანგარიშის მიხედვით, ძველი მყიდველები ახლა თითქმის ცხრაჯერ მეტს იხდიან, ვიდრე წინა წელს იხდიდნენ. ეს იმას ნიშნავს, რომ მეტს ხარჯავენ — და არა იმას, რომ მეტი გამოიმუშავეს. ყველაზე ზუსტად დათვლილი საათები კი იმ განყოფილებებშია, რომლებიც მხოლოდ ხარჯავენ და არაფერს ყიდიან. ასეთ ადგილას დაზოგილი დრო მოგებად არ იქცევა. უბრალოდ თავისუფალი დრო რჩება — სანამ ვინმე არ გადაწყვეტს, რაში დახარჯოს. ამ კვირას ასეთი გადაწყვეტილება არსად გამოჩნდა.

შედეგები და შესაძლებლობები

• ახლა მთავარი დატვირთვა ლაბორატორიას კი არა, გაყიდვების განყოფილებას აქვს. 26 ჯერ გაზრდილი გაყიდვების ხარჯი და აშშ-ის ფედერალური, შტატისა და ადგილობრივი ხელისუფლებისთვის 40%-იანი ფასდაკლება — ორივეს უკან ერთი და იგივე პრობლემა დგას: გამოთვლით სიმძლავრეზე მოთხოვნა სწრაფად უნდა გაიზარდოს.
• მყიდველი, რომელიც ვერ იტყვის, რად იქცა დაზოგილი საათი, სუსტ პოზიციაში აღმოჩნდება, როცა ფასდაკლება დასრულდება. Nvidia-ს ხელმძღვანელმა თქვა, რომ აგენტების პროგრამები ერთ გრაფიკულ პროცესორზე წელიწადში დაახლოებით 2000 დოლარი დაჯდება. დღეს ეს ტექნოლოგია იაფია, მაგრამ ფასი გაიზრდება. მაშინ ყველაზე რთულად ის დადგება, ვინც ვერ აჩვენებს, რომ დანახარჯმა შემოსავალი მოუტანა.
• ამ რისკს გამსესხებლები საფონდო ბაზარზე უფრო ადრე ხედავენ. ჩიპების დაფინანსებისთვის შეთავაზებული 10%-ზე მეტი სარგებელი და დახურული სესხის ბაზრები ზუსტად ამ კითხვას სვამენ. გამსესხებლის საქმე ეს არის. მყიდველის — ჯერ არა.
• შესაძლებლობა: ამ კვირას გაზომილი სარგებელი მხოლოდ დოკუმენტებთან მუშაობაში გამოჩნდა, ამ მუშაობას კი საათობრივად იხდიან. განაშენიანების ანგარიშები, საწარმოო დოკუმენტები, მარეგულირებლის ფორმები: სადაც საათი კლიენტის ანგარიშ-ფაქტურაში უკვე წერია, დაზოგვა თავისთავად ფულად იქცევა.
• შესაძლებლობა საქართველოსთვის და პატარა ოპერატორისთვის: ეს დათვლა მომსახურებაა და არა პროდუქტი. ქართულ კომპანიას ახალი მოდელი არ სჭირდება იმისთვის, რომ შეიტყოს, რა ღირს მისი დაზოგილი საათი. მას სჭირდება, რომ ეს ერთხელ დაუთვალონ მის საკუთარ ციფრებზე დაყრდნობით და ციფრი დაასახელონ.

რას ვადევნებთ თვალს

• დაასახელებს თუ არა Anthropic, რამდენად არის შეფასებული კომპანია. ამ ციფრის გარეშე ვერ დაითვლება, 2031 წელს რამდენი შემოსავალი დასჭირდება. ამ კვირას გავრცელებული ერთი ანგარიშის მიხედვით, ეს 500 მილიარდზე მეტი იქნება.
• როცა თორმეტთვიანი ტესტი დასრულდება, დაასახელებს თუ არა PlanAssist-ის თხუთმეტი მუნიციპალიტეტიდან ერთი მაინც, რამდენი გადაწყვეტილება მიიღო — და არა რამდენი საათი დაზოგა.
• დაასახელებს თუ არა ერთი კომპანია მაინც, შვიდი უმსხვილესის გარდა, რამდენით გაუზრდა ხელოვნურმა ინტელექტმა მოგების მარჟა. ერთი ასეთი ციფრი ყველა გამყიდველის პრეზენტაციაზე მეტს იტყვის.

კომპანიებს შეუძლიათ ზუსტად თქვან, რამდენი დახარჯეს და რამდენი წუთი დაზოგეს. წინადადება, რომელიც ამ ორს აკავშირებს, ჯერ არავის დაუწერია.